De Inktaap gaat langs in de les

Ook deze editie gaat team De Inktaap met veel nieuwsgierigheid langs de klaslokalen van deelnemers, de eerste drie bezoeken zijn een feit. Vlak voor de kerstvakantie keken we mee met het Visser ’t Hooft Lyceum in Leiden, het Montessori Lyceum Rotterdam en het Cygnus Gymnasium in Amsterdam. In deze blog nemen we jullie mee langs de hoogtepunten van ieder bezoek en delen we handige De Inktaap-tips.

“Ik ben eigenlijk geen lezer, maar met De Inktaap heb je een stok achter de deur, en lees ik iets dat ik niet snel zelf had uitgekozen. De deadlines helpen om blij te blijven met mijn leeslijst.” - 5 vwo-leerling van het Visser 't Hooft Lyceum.

Een associatieve leesclub op het Visser ’t Hooft Lyceum

We begonnen onze tour in Leiden bij docent Nienke van het Visser ’t Hooft Lyceum. Onder haar enthousiaste begeleiding doen dit jaar 19 leerlingen uit 4, 5 en 6 vwo vrijwillig mee. De Inktaap-boeken gaan op de leeslijst. In verband met de naderende vakantie en een schoolgala, werd deze middag Rouwdouwers van Falun Ellie Koos in een compacte groep van vier leerlingen besproken. De sfeer was gemoedelijk en de leerlingen associeerden erop los: “Als dit boek een kleur had, zou het donkergroen zijn, het doet mij beseffen hoe bepalend je omgeving is voor je keuzemogelijkheden.”

Docent Nienke is erg gemotiveerd om haar leerlingen op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met hedendaagse Nederlandstalige literatuur. Aan de hand van geprinte LitLab-gespreksstarters, vragen de leerlingen zich af wat er nodig is om je thuis te voelen, wat zij scharen onder goed vaderschap en hoe dieren in het verhaal symbool staan voor de menselijke personages. De schrijfstijl werd ervaren als ‘passend grof’.  

Aan het einde van het anderhalf uur durende gesprek stelt een van de leerlingen haar mening bij: “Mijn eerste indruk was: ‘oh dit wordt een saai en emotioneel boek.’ Maar nu ik beter begrijp waar het over gaat, wordt het uitlezen heel leuk denk ik. Ik herken de mindset van Ada: hier op school zitten ook veel rouwdouwers.”

Mindmappen met het Montessori Lyceum Rotterdam

Dezelfde week werden wij hartelijk ontvangen door docent Dick bij zijn De Inktaap-bespreking op het Montessori Lyceum Rotterdam. De tien deelnemende leerlingen uit 5 en 6 vwo kwamen bij elkaar om Gebied 19 van Esther Gerritsen te bespreken. De vijfdeklassers vervangen het jaarlijkse mondeling met een vrijwillige deelname aan De Inktaap; in de zesde klas worden De Inktaap-titels ingezet voor een groepsmondeling, waarbij drie leerlingen tegelijkertijd met elkaar en de docent in gesprek gaan over de gelezen boeken.

Deze tweewekelijkse bespreking begint met het noteren van trefwoorden op het bord. Dick vraagt zijn leerlingen wat hen is opgevallen aan het verhaal en wat hun leeservaring tot dan toe typeert. Voorgaande keer werden deze trefwoorden verwerkt in een mindmap. De woorden op het bord starten een klassikaal gesprek over de inventaris van noodpakketten en hoe te reageren als het merendeel van de bevolking opeens weg is. Een leerling: “Ik zou denk ik een echte skill leren, zoals: gokken.” De klas lacht. “Iedereen vindt gokken leuk hoor. Dat is een feit.”

Op een serieuzere noot worden er persoonlijke leeservaringen gedeeld en denkt de groep na over wat mensen ‘nodig’ of ‘onmisbaar’ maakt. “Wat mij betreft is iedereen nodig, want iedereen is wel belangrijk voor iemand.” Docent Dick over zijn De Inktaap-jury: “Ik vind het bijzonder dat ik dit jaar veel jongens in de groep heb zitten. Ik merk dat De inktaap sommige jongens helpt om serieus te lezen. Toevallig kwam een van de jongens van vorig jaar deze week nog vertellen hoe blij hij was dat hij mee had gedaan.”

Opvallend

De mediatheek van het Montessori Lyceum Rotterdam zet zich hard in voor een rijke leescultuur op school. Elke week is er een schoolbreed leesuur en nemen zij de tijd om leerlingen bevlogen en persoonlijk te adviseren in hun boekenkeuze. Dit doen zij onder andere door indrukken en leesrecensies van docenten en leerlingen aan te bieden. Die verzamelen ze onder andere aan de hand van handige boekenleggers waarop lezers hun notities kunnen zetten.

Kritische nieuwsgieriegheid op het Cygnus Gymnasium

Onze De Inktaap-tour komt (voor even) tot een halt bij docenten Carly en Just van het Cygnus Gymnasium in Amsterdam. Zij doen dit jaar mee met tien bijzonder gemotiveerde leerlingen: buiten schooltijd komen de leerlingen onder het genot van thee en koekjes samen om de boeken uitgebreid te bespreken.

Deze middag is ook voor hen Gebied 19 aan de beurt. Op tafel liggen de LitLab Leesclub-vragen klaar om besproken te worden, maar eerst schrijven de leerlingen hun initiële indrukken en meningen voor zichzelf op. Iedereen legt diens kaartje weg, om deze pas aan het einde van de bespreking er weer bij te pakken. Zijn de leerlingen het nog steeds eens met hun meningen van voor de bespreking?

Het gedrag van de personages wordt uitvoerig geanalyseerd: “Tomas is recalcitrant en extra wantrouwend, juist omdat de rest dat niet is. Dit vind ik heel realistisch geschreven en snap ik heel goed.” Over het einde zegt iemand anders: “Laten we eerlijk zijn, Tomas kan dan wel heel erg van de oude aarde houden, maar voor deze horrorsituatie zou hij ook niet kiezen.” De kritische groep filosofeert door over kunnen geloven in dingen die je niet begrijpt en behandelt ook de verhaalstructuur: “Plotmatig vind ik dit boek een gatenkaas aan plotholes, met wat mij betreft meer gaten dan kaas.”

Carly en Just moeten na een uur het levendige gesprek beëindigen, maar zijn blij om te zien dat de groep zo enthousiast is: “Volgende keer plannen we meer tijd in.”

Tijdens onze lesbezoeken hebben we veel opgestoken; lees hier onze 5 praktische De Inktaap-tips.