De Inktaap door het hele land

Na de eerste scholenbezoeken vlak voor de kerstvakantie, gaat onze tour langs verschillende klaslokalen in het nieuwe jaar verder. We keken mee bij Het Vlietland College in Leiden, Het Montessori College in Arnhem en bij scholenkoepel Piter Jelles in Leeuwarden. In deze blog nemen we je graag mee langs deze inspirerende bijeenkomsten. 

Lezen buiten de bubbel op het Vlietland College Leiden 

“Normaal houd ik niet van dit genre, maar bij dit boek wilde ik door blijven lezen.” 

We beginnen deze tour in Leiden bij docent Sandra en mediathecaris Ellen op het Vlietland College. Bij hen doen zeven leerlingen uit 5 vwo mee, de boeken zetten zij op hun leeslijst voor het mondeling. Vandaag bespreken de leerlingen onder het genot van een zoute versnapering en een frisdrankje de bespreking van Gebied 19 van Esther Gerritsen. Nadat de leerlingen aan het begin van hun leestraject de boeken hebben beoordeeld op hun kaft en hierop een eerste indruk hebben gebaseerd, is het nu tijd om het verhaal in te duiken.  

Geïnspireerd door de vragen uit de LitLab-leesclub starten de leerlingen hun bespreking met het einde. Waarom koos de auteur voor een open einde? Zijn de hoofdpersonages blij met de situatie waarmee het boek afsluit? De leerlingen discussiëren verder over vragen als: ‘Wie zijn er nodig in een samenleving?’ en ‘Hoe realistisch is de onwetende bubbel van hoofdpersoon Tomas?’.  

“Ik vind het raar en fout dat de helft van de wereld wordt verplaatst.” 

De leerlingen vergelijken Gebied 19 met de andere twee gelezen boeken en voorzien hun oordeel van een cijfer. Ze komen tot de conclusie dat dit verhaal het meeste bij hen binnenkwam. De sessie wordt afgesloten met een plan en een taakverdeling voor het juryrapport.  

Van twijfel naar diepgang op het Montessori College Arnhem 

We reizen door naar Arnhem. Hier worden we warm ontvangen door docenten Liv en Irene, die samen met zeven leerlingen deelnemen aan De Inktaap. De groep kwam niet vanzelf tot stand: in eerste instantie was niet iedereen direct enthousiast. Dankzij een bevlogen campagne van één leerling, compleet met zelfgeschreven gedicht, sloeg twijfel bij de leerlingen om in nieuwsgierigheid. Inmiddels doet het zevental vol overtuiging mee. 

Vandaag lezen de leerlingen samen Rouwdouwers van debutant Falun Ellie Koos. Bij elke bijeenkomst van deze De Inktaap jury is er thee, en zorgt docent Liv voor koekjes die passen bij het boek: bij de bijeenkomst over Het paradijs van slapen genoten de leerlingen van koetjesrepen bij de thee. Dit keer zijn het mariakaakjes, een verwijzing naar de soberheid in het leven van hoofdpersoon Ada.  

Geheel volgens de opzet van de LitLab-leesclub starten de leerlingen met het beantwoorden van de quizvragen. Nadat deze op een whiteboard zijn genoteerd, wordt er besproken of er onduidelijkheden waren. Deze structuur

 zorgt meteen voor energie in de groep. Wat schuurt er in het verhaal? Wat konden we waarderen?   

“De verhaallijn was mooi, de schrijfstijl was mooi. Mooi en zielig, daar houd ik van.” 

Met kaartjes van de stapels ‘Feest der herkenning’ en ‘Stof tot nadenken’ verdiepen de leerlingen zich verder in de tekst. Zij onderzoeken de parallel tussen mens en dier, bevragen het gedicht op het begin, en discussiëren over wie Ada aanschrijft. Ook bemerken leerlingen dat de perspectiefwisselingen voor sommigen zorgen dat het lezen voelt als een ontdekkingstocht, en voor anderen juist tot veel verwarring leiden. Een grote vraag is het al dan niet autobiografische karakter van het verhaal. De groep concludeert dat je misschien niet alles zelf hoeft te hebben meegemaakt, maar dat invoelingsvermogen en ervaring wel helpen om zo’n indringend verhaal te kunnen schrijven. ”Ik kreeg  sneller medelijkden met Ada dan met Tomas uit Gebied 19, omdat ik me makkelijker in haar kon inleven.” 

Als taalcoördinator zet docent Liv zich in voor leesbevordering op school en gebruikt daarvoor ondere andere De Inktaap.  

“Over de boeken praten zet je aan het denken, na de bijeenkomst denk ik altijd anders over de boeken dan daarvoor.” 

Een uiteenlopende vrijdagmiddag met de Piter Jelles Koepel  

Onze reis komt (voor nu) tot een halt in het noorden van het land, waar we in het sfeervolle Tresoar worden ontvangen door Sigo, Heleen en Ilse van respectievelijk !mpulse en het Leeuwarder Lyceum (beide scholen zijn onderdeel van de Piter Jelles Koepel). Tresoar, museum, bibliotheek en archief van Friesland, vormt het decor voor een inspirerende Inktaapbijeenkomst. Hier schuiven acht Inktaapleerlingen aan om met elkaar in gesprek te gaan over de drie genomineerde boeken. Veel van de leerlingen zijn geënthousiasmeerd om mee te doen door een leerling die voor het tweede jaar op rij aansluit. Zij is door haar dubbele deelname erg gegroeid als lezer: 

“Vorig jaar deed ik mee en las ik heel anders, een stuk minder kritisch. Nu merk ik dat ik veel meer vragen heb tijdens het lezen. Ik vind dat bijzonder om bij mezelf vast te stellen.”  

Het eerste uur staat in het teken van de gezamenlijke, klassikale bespreking. Aan de hand van de Inktaap-website worden de drie boeken globaal besproken. Docent Sigo brengt aanvullende inzichten in en gebruikt stellingen om het gesprek op gang te helpen. Leerlingen steken hun hand op als ze het eens zijn met de stellingen, waarna zij gericht worden doorbevraagd. Zo ontstaat er een levendig gesprek waarin ruimte is voor verschillende perspectieven, en herkenning. Een leerling ergerde zich mateloos aan het gedrag van hoofdpersoon Tomas:  “Tomas haalde het bloed onder mijn nagels vandaan.”. Tegelijkertijd viel dit bij andere leerlingen juist heel erg in de smaak. “Ik vond het heerlijk om me aan Tomas te ergeren.” 

In het tweede uur splitsen de leerlingen zich op in jury’s. Binnen deze groepjes bespreken ze hun strategie voor het juryrapport uitgebreid door: hoe weeg je argumenten af, welke vorm leent zich het beste, en hoe kom je samen tot een sterk onderbouwde conclusie? Er wordt besloten om met creatief schrijfwerk en podcasts aan de slag te gaan.

Tijdens onze schoolbezoeken viel het ons op dat leerlingen elkaar sterke, gerichte vragen stellen om meer toelichting te krijgen bij de mening van hun medeleerlingen. Ter inspiratie hebben we hier een aantal van deze vragen voor jullie op een rijtje gezet.